Home Biografie Werken Museum Surrealisme Parfum Films Links


Surrealisme

Het surrealisme is rond 1920 in Frankrijk ontstaan. De eerste theoretische onderbouwing van de beweging werd in 1924 opgesteld onder leiding van André Breton. Het surrealisme wijdde zich aan het onderbewuste als de wezenlijke bron van alle kunst. Op deze wijze probeerde men een volledige herziening van alle waarden tot stand te brengen.
In het eerste surrealistische manifest beschrijft Breton surrealisme als puur psychisch automatisme, waarmee het schriftelijk, mondeling of op andere manieren uitdrukking wil geven aan het werkelijke denkproces. Echter, los van alle controle die door de rede wordt uitgeoefend en zonder esthetische of morele vooroordelen. Het surrealisme werd daarom ook duidelijk gedefinieerd als puur intuïtief. Alleen door middel van automatisch schrijven en in fantasieën en dromen kon het onderbewustzijn zich manifesteren.
In die tijd werd gesteld dat zoiets als surrealistische schilderkunst niet kon bestaan, omdat schilderen een te bewuste daad was. Maar tegen 1925 zag Breton de definitie niet meer precies hetzelfde en hij raakte ervan overtuigd dat kunst een middel tot ontdekking kon zijn. Wat de surrealisten zelf al waren tegengekomen was de zwakke plek in de gehele definitie, het automatisme. Zij zagen in hun eigen werk al duidelijk het gevaar van monotonie en herhaling bij gebrek aan enige bewuste controle.
Het is uiteindelijk de schilder Salvador Dalí geweest die de doorbraak gaf in dit probleem. Dalí was het volkomen eens met de surrealistische ideeën van het gebruik van een vorm van vrije expressie, die door dromen geïnspireerd werden. Hij zag echter wel in dat het volledige potentieel van de vreemde en vaak gewelddadige beelden die in hem opkwamen alleen volledig bewust uitgewerkt konden worden. Dit betekende niet dat hij de vrije associatie van wat hij zag censureerde, maar dat hij er een concrete werkelijkheid aan gaf door er zijn artistieke vaardigheden op los te laten. Men kan het zien als handgemaakte fotografie, precies weergegeven droombeelden.
Door de interpretatie die Dalí aan het surrealisme gaf ontstond er een tweedeling binnen het surrealisme.
De richting van het puur psychisch automatisme leidde tot het abstract surrealisme. Deze richting kenmerkt zich door het gebruik van organische, vloeiende vormen, veelal samengaand met poetische titels. Tot de vertegenwoordigers van deze richting behoren onder andere Juan Miró en André Masson.
De richting van het vastleggen van dromen en de uiting van gedachten leidde tot het figuratief surrealisme. Deze stroming is verwant aan het magisch realisme en kenmerkt zich vooral door het naast elkaar plaatsen van gewoonlijk niet te combineren objecten. De dingen worden hierdoor uit zijn verband gerukt. Tot de vertegenwoordigers van deze richting behoren onder andere Salvador Dalí, Paul Delvaux, René Magritte en Hans Richard Giger.
In een streven naar totale vernieuwing van alle maatschappelijke en culturele waarden en normen beoogde men een totale overgave aan de almacht van de droom, het onderbewustzijn, het toeval. De surrealisten baseerden zich op de theorieën van de Duitse filosoof Freud en op de filosofie van de tevens Duitse filosoof Hegel.
Het resultaat was vaak de exacte weergave van droombeelden of volledig willekeurige objecten in een ruimte geplaatst, met als doel schrikreacties, verbazing of opwinding bij het publiek teweegbrengen. Alleen door dergelijke heftige reacties en ervaringen, willen mensen overwegen hetgeen zij geloven los te laten. Dat is precies wat de surrealisten voor ogen hadden. Alleen dan kan men de waarden en normen van de maatschappij veranderen.

 

 


Surrealisme algemeen:

Salvador Dali word gezien/is kenmerkend als een echte surrealist. Nadat in 1922 enkele
Parijse vrienden zich van Tristan Tzara scheiden, kwamen enkele (Dada-)geestes- verwanten in 1924 bij elkaar en noemden zich de Surrealisten. Andre Breton, een
dichter, stelde een manifest op, dat de geestelijke stromingen op literair en schilder-
kunstig gebied samenbracht in een beweging, n.l. die stroming- geïnspireerd door de ontdek-
kingen van Sigmund Freud-, die geloofde dat het onderbewustzijn de middelen bood tot totale vrijmaking van de mens. Tegenover het nihilisme van de Dada stond nu de zekerheid van de kracht van het onbewuste. Net zo min als Dada wilde het surrealisme een nieuwe artistieke of literaire beweging zijn. Maar dat werd het eigenlijk van- zelf doordat nu eenmaal veel aanhangers artistiek begaafd waren. Het surrealisme wilde een middel zijn om de wegen te ontsluiten naar het onderbewustzijn, de droom, naar alle levensvormen die door het gezonde verstand worden gewantrouwd. Jonge dichters, schrijvers, schilders die zich rond Breton (“de dictator van het surrealisme”) geschaard hadden, beoefenden het automatisch schrijven, ze schreven hun dromen op en hielden spiritische zittingen waar onder hypnose geschreven of getekend werd. Ook werden verdovende middelen gebruikt om te kunnen ‘gehoorzamen aan het denken, zonder de inspraak van de rede’.

In het manifest van Breton werd het surrealisme gedefinieërd als een ‘zuiver psychisch automatisme’ bedoeld om uitdrukking te geven aan het werkelijke gedachtenproces, vrij van de dwang die de rede oplegt en zonder esthetische of morele doeleinden.’
Toch is het idee, dat een droom of toevallige ingevingen van het onbewuste rechtstreeks op het doek zou kunnen worden overgebracht, onuitvoerbaar. De surrealistische schilderkunst dankte veel aan Sigmund Freud.
De uiterst nauwgezette werkwijze van de surrealisten kan misschien worden verklaard uit hun verlangen het onbewuste ‘vaste vorm’ te geven. Het onbewuste was voor hen wezenlijker dan de realiteit zelf.
Hieronder volgt een groepje surrealisten waar Dali eigenlijk ook bij behoorde te horen. Dali was echter toch zo arrogant(of zelfbewust misschien?). Dat hij vond dat hij beter was dan dat groepje. De reden dat hij toch nog wel contact had met het groepje surrealisten was dat hij wilde laten zien dat hij belangrijk was. Hij zei namelijk als hij bij de rijkelui was, dat hij een enorm belangrijke afspraak had bij de surrealisten en bij de surrealisten zei hij dan weer het omgekeerde.


 

2006-2017 emile-brandt.nl Email Home BiografieWerkenMuseum SurrealismeParfum FilmsLinks